Kernwaarden hebben onderhoud nodig

Kernwaarden

Ons persoonlijk leven én ons leven binnen de samenleving worden, vaak stilzwijgend en zonder dat ze expliciet worden benoemd, geregeld door waarden. Het gaat hier niet om conventies of gewoonten of afspraken, nee, het gaat mij om datgene dat ieder van ons individueel en gezamenlijk beschouwt als richtsnoer en zingeving in de vormgeving van het individuele leven én van de samenleving als geheel.

Wezenlijke, kern- of sleutelwaarden zijn in dit verband bijvoorbeeld vrijheid, eerlijkheid, democratie, waarheid. Zij zijn als het ware bovenpersoonlijk, dat wil eggen. dat zij boven de doelstellingen van elk individu en elke groepering staan, omdat zij randvoorwaardelijk zijn aan het welzijn van individu en samenleving. Met een chique woord zou je kernwaarden daarom ook existentieel kunnen noemen.

Vergeten offers

Nu is het zo, dat alles wat wij zonder aandacht, gedachteloos gebruiken tot een vanzelfsprekendheid wordt. Dat kan ook gebeuren met waarden: van de waarden waarvan wij gebruikmaken, gaat kennis verloren over de herkomst ervan, de reden van hun belang én het bewustzijn over de prijs die ooit werd betaald om ze te realiseren.

Er groeien generaties op die bijvoorbeeld niet meer weten welke grote offers er zijn gebracht om een waarde als ‘vrijheid’ te realiseren. Kijk maar eens naar de duizenden kruisen op de graven van vaak zeer jonge vrouwen en mannen op de oorlogskerkhoven overal ter wereld om jezelf een concreet beeld te vormen van deze offers, van de prijs.

Innerlijk onderzoek

Waarden en zeker de kernwaarden vragen daarom onderhoud. Dit gebeurt wanneer eenieder haar of zijn kernwaarden met een zekere regelmaat aan een grondig innerlijk onderzoek onderwerpt, waarbij de mogelijkheid om daarbij door een goede vriend of vriendin erop bevraagd te worden, helpt om het onderzoek met een zekere mate van objectiviteit zich te laten voltrekken.

Ook kernwaarden die in de samenleving als geheel gebruikt worden, vragen onderhoud, bijvoorbeeld door ze op scholen en in uiteenlopende maatschappelijke fora onderzoekend met elkaar te bespreken en ze zo steeds weer opnieuw en bewust als pijlers voor de samen-leving in beeld te houden en waar nodig aan te scherpen of anderszins te wijzigen.

De ontmanteling van kernwaarden

Vindt er niet regelmatig onderhoud plaats van de kernwaarden, dan raakt hun betekenis op z’n best buiten de bewuste beleving. Ze worden vanzelfsprekend, en in het slechtste geval worden ze gekaapt door personen of instanties die die kernwaarden inlijven door ze een nieuwe betekenis te geven die past binnen hetgeen de betreffende personen of instanties aan doelstellingen hebben. In de huidige situatie rond de coronacrisis doet zich iets dergelijks voor.

Onze minister-president is de politiek leider van één van de grotere politieke partijen in Nederland, namelijk de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, oftewel de VVD. In haar partijnaam prijken bij de VVD twee kernwaarden, te weten ‘vrijheid’ en ‘democratie’. Nu wil het geval dat onder de leiding van deze premier én prominent VVD-er deze kernwaarden worden ontmanteld en binnen het bereik gebracht van de belangen die de VVD wil vertegenwoordigen, namelijk opkomen voor de belangen van de ‘gegoede burger’, de burger die twee tot twee-en-een half keer modaal per maand verdient.

Angst als breekijzer

Met de coronacrisis als aanleiding en de gecreëerde angst om ziek te worden als breekijzer wordt door het willen doorvoeren van de zogenaamde spoed- of coronawet een aantal van onze grondrechten teniet gedaan – dit wil zeggen dat in het na-coronatijdperk ‘vrijheid’ een andere betekenis krijgt – en wordt de democratie uitgehold, doordat onze volksvertegenwoordigers buiten spel worden gezet: zij mogen slechts goedkeuren wat de regering heeft besloten.

Voor alle duidelijkheid: ik ben niet tegen het hebben van belangen of tegen het behartigen van belangen. Die zijn er gewoon binnen een vrije en open samenleving als de onze en hebben daarbinnen hun plaats. Wat ik signaleer is, dat waarden die bovenpersoonlijk zijn én die ook boven de waarden van groepen staan, ingelijfd worden door een groep en ten dienste worden gebracht van de belangen van deze groep en zo van betekenis veranderen: de kernwaarden worden instrumenteel gebruikt.

De groep die de betreffende waarde heeft ingelijfd wil het doen voorkomen alsof wij het nog steeds hebben over onze gezamenlijke, gedeelde kernwaarden van bijvoorbeeld vrijheid en democratie, alsof aan de betekenis van deze waarden niets is veranderd !
Ook de drie andere hoofdrolspelers in het coronaverhaal – de ministers Grapperhaus, De Jonge en Ollongren – maken zich schuldig aan hetzelfde: het instrumenteel maken van kernwaarden die existentieel bedoeld zijn.

Bovenpersoonlijke waarden

Blikken wij terug, dan kunnen wij constateren, dat een dergelijke beweging – het tot instrument voor eigen gewin maken wat die rol niet behoort te hebben – al langer gaande is. Vlak nadat in september 2001 twee vliegtuigen in New York de Twin Towers waren binnen gevlogen, begon de zogenaamde War on Terror. Toen was niet de angst voor het verlies van gezondheid, maar de angst voor de eigen veiligheid, waardoor het voor velen gerechtvaardigd leek om in ruil daarvoor stukken vrijheid en privacy op te geven.

Het is dus de hoogste tijd om weer wakker te worden en om de waarden die ons écht dierbaar zijn, ook voortdurend met elkaar in het bewustzijn te houden als existentiële, voor ons persoonlijk en gezamenlijk leven randvoorwaardelijke, bovenpersoonlijke waarden.
In zijn gedicht ‘De zeer oude zingt’ uit 1953 stelt Lucebert: “Alles van waarde is weerloos”. Dat is zo, totdat wij ons hiervan bewust worden en energiek en in volle ernst de verdedi-ging ter hand nemen van wat in zijn weerloosheid wél het fundament vormt van ons individueel en gezamenlijke leven.

Een veelbelovende weg

Een bijzonder voorbeeld van aandacht geven aan en opkomen voor een existentiële waarde als ‘onvoorwaardelijke liefde’ is ons ruim tweeduizend jaar geleden gegeven door Jezus Christus. En zie wat er nadien is gebeurd: de machten van de wereld die toen recht spraken over Hem en Hem tot de dood hebben veroordeeld, zijn in de loop van de geschiedenis geworden tot slechts figuranten in zijn verhaal, niet andersom !

Des te onbegrijpelijker dat de twee prominente CDA-ministers Grapperhaus en De Jonge, die hun inspiratie toch zouden moeten betrekken uit het leven en de leer van de persoon naar wie hun partij is genoemd, toch weer teruggrijpen op het dogmatisme van de wet, op de denk- en handelwijze van de Farizeeën.

Laten wij samen echter gestaag voortgaan op de veelbelovende weg van de liefde !

Rolf H. van Velthoven
Groningen

Foto: Pixabay, RoonZ-nl

Wil je dit artikel delen op social media?

Dan is er kans op dat Big Brother tussenbeide komt en je waarschuwt voor ‘nepnieuws’. Plaats je de link toch, dan kunnen anderen die hem aanklikken ook zo’n waarschuwing krijgen. Dit is een vervelende vorm van intimidatie en censuur.

Je kunt dit omzeilen door niet te linken. Maak zelf een eigen tekstje. Ook kun je delen van de tekst van TransitieWeb knippen en inplakken (copy-pasten) in je eigen bericht. Of je maakt een schermafbeelding.

Heb je op Facebook last van fact checkers? Die kun je blokkeren.
Ga naar Instellingen, dan klikken op Blokkeren. Daar typ je de naam of het e-mailadres van de fact checker in en bevestigt die. Als je ergens ook de optie Toevoegen ziet staan, vul dan fact checker in en klik op Zoeken. Er verschijnt dan een lijst met fact checkers. Deze kun je vervolgens allemaal tegelijk blokkeren.

Wil je een seintje per e-mail ontvangen bij iedere nieuwe posting op TransitieWeb?
Klik dan hier.

Wil je jouw reactie plaatsen bij dit artikel?

Ga dan met je cursor helemaal naar de bodem van deze pagina. Daar vind je een invulscherm. Je kunt daar je reactie intypen of inplakken.
Als je reageert kun je ook instellen dat je een seintje krijgt bij nieuwe reacties en/of bij nieuwe berichten.


Nieuwsbrief TransitieWeb

Schrijf je hier in voor de Nieuwsbrief van TransitieWeb (drie of vier edities per jaar). De nieuwsbrief is een ‘hotline’ met de lezers en is van grote waarde nu er steeds meer censuur komt op het internet.

Nieuwe sociale media netwerken

TransitieWeb ondersteunt de opbouw van decentrale sociale netwerken. We nemen daar zelf actief in deel met micro postings op de server @mastodon.social. Ons adres hier is @transitieweb@mastodon.social. Om deze postings te kunnen zien heb je een account nodig.

Meer uitleg over decentrale sociale media vind je hier.

Gerelateerde artikelen:

6 reacties

  1. netschka schreef:

    Heel mooi, Rolf!
    Ja, onvoorwaardelijke liefde is!
    Liefde overwint alles.
    We gaan er voor!

  2. Jeanine Hoefnagels schreef:

    lees zeker ook de boeken over ANASTASIA van vladimir megre. ZIJ voorspelde dit allemaal, biedt oplossingen en zegt dat enkel door UIT de angst te komen en onze eigen gang te gaan, samen met onze medemensen, wij deze genocide kunnen stoppen en weer terug gaan naar de prachtige planeet die de aarde ooit was. De veroorzakers van deze massamoord zullen ter verantwoording worden geroepen maar WIJ MOETEN DAAROM VRAGEN………………..

  3. Caro schreef:

    Mooi Rolf uit Groningen !!
    Grtjs en liefde voor allen Caro

  4. Margie schreef:

    Ontwikkelen van onze ziel, of karakter vorming is het hele punt van ons verblijf, zowel op aarde als daarbuiten. Het gebruik dat wij maken van onze vrije wil is absoluut cruciaal voor onze vooruitgang op alle niveaus. Meditatie is een manier waarop we groeien net als in de natuur zijn, bewust zijn…één met al wat is, vreugdevol genieten van schoonheid.

    Hier nog een mooie site

    healingforest.org/

  5. Bert Kruisselbrink schreef:

    Rolf, mooi geschreven en verwoord !

We stellen je reactie op prijs. Je kunt hem hieronder plaatsen. Probeer zo kort en bondig mogelijk te zijn. Als je echt wat meer woorden nodig hebt, dan is 300 woorden het maximum. Alle reacties worden gemodereerd. Het kan daarom even duren voordat je reactie zichtbaar is.